انعطافپذیری پروتکلهای بازرسی برای حفظ جریان تأمین کالا
در وضعیت جنگی، پیشبینیپذیری کاهش مییابد و پروتکلهای بازرسی ناگزیرند انعطافپذیرتر عمل کنند. تمرکز از آزمونهای جامع و زمانبر به سمت شاخصهای حیاتی سلامت و ایمنی مواد غذایی تغییر مییابد. مرجان رنجبر، مدیر پروژه غلات شرکت بازرسی کیفیت و استاندارد ایران، در گفتوگو با نگاشته با اشاره به ضرورت انطباق فرآیندهای بازرسی در شرایط بحرانی اظهار کرد: اولویت اصلی، حفظ سلامت مصرفکننده است؛ در حالی که آزمونهای کماهمیتتر ممکن است تعدیل یا حذف شوند. بازرسیها به مکانهای امنتر انتقال مییابند و برخی مراحل کنترل کیفیت، سادهسازی و روند تصمیمگیریها تسریع میگردد تا از توقف زنجیره تأمین جلوگیری شود.
وی درباره ارزیابی کیفیت غلات در غیاب آزمایشگاههای مرجع گفت: هنگامی که دسترسی به آزمایشگاههای مرجع، محدود یا غیرممکن است، فناوریهای قابل حمل و آزمونهای سریع اهمیت حیاتی پیدا میکنند. ارزیابی کیفیت غلات در این شرایط شامل یک رویکرد سهلایه است.
مدیر پروژه غلات شرکت بازرسی کیفیت و استاندارد ایران افزود: در مرحله نخست، مشاهدات ظاهری و غربالگری حسی شامل بررسی اولیه رنگ، بو، میزان رطوبت و سلامت ظاهری غلات انجام میشود. در مرحله بعد، آزمونهای میدانیِ سریع با استفاده از کیتهای پرتابل برای شناسایی سریع آلودگیهای قارچی یا شیمیایی در عرض چند دقیقه مورد استفاده قرار میگیرد. همچنین نمونهگیری هدفمند بر اساس تحلیل ریسک محموله، با در نظر گرفتن مسیر حملونقل و میزان احتمالی آسیب انجام میشود. وی تأکید کرد: این رویکرد تضمین میکند که حتی در شرایط محدود نیز تصمیمگیریهای علمی و قابل اتکا اتخاذ شود.
رنجبر درباره ملاکهای پذیرش یا رد محمولههای آسیبدیده تصریح کرد: در صورت آسیب دیدن محموله بر اثر حملونقل نامناسب یا درگیری، ارزیابی دقیق نوع آسیب، ضروری است. چنانچه تنها بستهبندی دچار صدمه شود و محتوای داخلی سالم باشد، معمولاً کالا قابل پذیرش است؛ اما در صورتی که خود محصول دچار تغییر فیزیکی، آلودگی یا افزایش رطوبت شده باشد، ریسک سلامت وجود دارد و کالا باید بدون مسامحه رد شود.
وی ادامه داد: در مواردی که بخشی از محموله سالم مانده، امکان جداسازی و پذیرش مشروط وجود دارد، اما تصمیم نهایی همواره بر مبنای ارزیابی ریسک ایمنی اتخاذ میشود؛ چرا که سلامت عمومی، اولویت غیرقابل معامله است.
رنجبر با اشاره به ریسکهای بازرسی در زمان جنگ گفت: ریسکهای اصلی در این شرایط شامل امنیت پرسنل، لجستیک، کیفیت کالا و مقررات است. مدیریت این ریسکها مستلزم بررسی نقشههای امنیتی و مسیرهای جایگزین، ارتباط مستمر با بیمهگران و نهادهای ایمنی و استفاده از تیمهای کوچک و چابک برای افزایش انعطافپذیری است. فلسفه کلی، حرکت همزمان با دقت عملیاتی و حفظ ایمنی تیمها است.
وی درباره پروتکلهای ویژه مناطق پرخطر یا نزدیک به درگیری نیز بیان کرد: عملیات در این مناطق نیازمند پروتکلهای «ایمنیمحور» است. این پروتکلها شامل محدودیت زمانی عملیات، انتخاب امنترین محلهای ممکن برای نمونهبرداری، مستندسازی تصویری بازرسیها و انتقال بخشی از بررسیها به مراحل بعدی یا مکانهای امنتر است. هدف، حفظ کیفیت بدون به خطر انداختن سلامت تیمهای اجرایی است.
مدیر پروژه غلات شرکت بازرسی کیفیت و استاندارد ایران در پایان با اشاره به ضرورت انطباق با قوانین متغیر بینالمللی در شرایط بحران تصریح کرد: در دوران بحران، مقررات بهسرعت تغییر میکنند. انعطافپذیری و برقراری ارتباط مستمر با نهادهای رسمی هر کشور، کلید عبور از این چالش است. پیگیری آخرین نسخههای مقررات و تنظیم مستندات بر اساس «حداقل استاندارد مشترکِ» قابل قبول برای چندین کشور، راهکاری مؤثر است. همچنین تیمهای مستندسازی با تماس مستقیم با مراجع محلی، از هرگونه تغییر پیشبینینشده آگاه میشوند تا جریان تأمین مختل نگردد.
منبع: نشریه نگاشته
