دانش‌بنیان؛ مسیری برای خلق ارزش از دانش و فناوری
در اقتصاد امروز، مزیت رقابتی سازمان‌ها بیش از هر زمان دیگری بر پایه دانش، نوآوری و فناوری شکل می‌گیرد. در همین راستا، شرکت‌های دانش‌بنیان به عنوان موتور محرک اقتصاد دانش‌محور شناخته می‌شوند. بر اساس قانون حمایت از شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان، شرکت‌هایی که بر پایه تحقیق، توسعه، نوآوری و تجاری‌سازی فناوری‌های پیشرفته و محصولات یا خدمات دارای ارزش افزوده بالا فعالیت می‌کنند، در زمره شرکت‌های دانش‌بنیان قرار می‌گیرند.
- شرکت دانش‌بنیان چیست؟
شرکت دانش‌بنیان شرکتی است که بخش مهمی از فعالیت‌های آن مبتنی بر دانش تخصصی، فناوری، تحقیق و توسعه و ارائه محصولات یا خدمات نوآورانه باشد. این شرکت‌ها باید توانایی تولید و ارائه خدماتی را داشته باشند که حاصل دانش فنی و نوآوری بوده و فراتر از فعالیت‌های معمول و روزمره کسب‌وکارها باشد.
- انواع شرکت‌های دانش‌بنیان
بر اساس نظام جدید ارزیابی شرکت‌های دانش‌بنیان، شرکت‌ها در سه گروه اصلی طبقه‌بندی می‌شوند؛
شرکت‌های دانش‌بنیان نوپا: شرکت‌های فناور در مراحل اولیه رشد که هنوز به بلوغ اقتصادی کامل نرسیده‌اند.
شرکت‌های دانش‌بنیان فناور: شرکت‌هایی که فناوری و دانش فنی در هسته اصلی فعالیت آن‌ها قرار دارد.
شرکت‌های دانش‌بنیان نوآور: شرکت‌هایی که علاوه بر برخورداری از فناوری و نوآوری، به بلوغ کسب‌وکاری و تولید تجاری دست یافته‌اند.
- فرآیند دانش‌بنیان شدن چگونه است؟
- برای دریافت تأییدیه دانش‌بنیان، شرکت‌ها باید مستندات فنی، سوابق تحقیق و توسعه، توانمندی‌های فناورانه، اطلاعات مالی و سوابق تولید یا ارائه خدمات خود را در سامانه ارزیابی شرکت‌های دانش‌بنیان ثبت کنند. سپس این اطلاعات توسط کارشناسان و کارگزاران تخصصی بررسی و ارزیابی می‌شود و در صورت احراز معیارهای لازم، تأییدیه دانش‌بنیان صادر خواهد شد.
- مهم‌ترین شاخص‌های ارزیابی
برخی از مهم‌ترین معیارهای ارزیابی شرکت‌های دانش‌بنیان عبارت‌اند از:
- برخورداری از دانش فنی و فناوری تخصصی
- انجام فعالیت‌های تحقیق و توسعه (R&D)
- ارائه خدمات یا محصولات فناورانه و نوآورانه
- وجود نیروی انسانی متخصص
- توان تجاری‌سازی و توسعه بازار
- رشد اقتصادی و برنامه توسعه فناوری شرکت
- مزایای دانش‌بنیان شدن
کسب عنوان دانش‌بنیان فرصت‌های ارزشمندی را برای سازمان‌ها فراهم می‌کند که از جمله آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
بهره‌مندی از تسهیلات و حمایت‌های مالی
استفاده از خدمات صندوق نوآوری و شکوفایی
دریافت حمایت‌های توانمندسازی و توسعه بازار
برخورداری از برخی مشوق‌های قانونی و مالیاتی
تسهیل حضور در پروژه‌ها و مناقصات فناورانه
بهره‌مندی از حمایت‌های صادراتی و تجاری‌سازی فناوری
- افتخاری برای خانواده بزرگ ISQI
شرکت بازرسی کیفیت و استاندارد ایران (ISQI) در سال ۱۴۰۱ موفق شد با اتکا به دانش تخصصی، توانمندی‌های فنی و توسعه خدمات نوآورانه، به جمع شرکت‌های دانش‌بنیان کشور بپیوندد.
- زمینه‌های دانش‌بنیانی شرکت شامل موارد زیر است:
- آزمون اندازه‌گیری توان سر چرخ و اندازه‌گیری ذرات معلق PN
- آزمون سطح صدای خودرو، اگزوز و بوق خودرو
- مجموعه آزمون‌های آلایندگی خودروهای سواری
- آزمون توان و گشتاور و مصرف سوخت موتور دیزل
- مجموعه آزمون‌های ایمنی آسانسور
- آزمون ارزیابی و صحت‌سنجی انواع کاتالیست خودروهای سبک، سنگین، احتراقی و هیبریدی
- آزمون ایمنی خودروهای برقی مطابق استاندارد UN ECE R100 (در سطح خودرو)
این دستاورد، نشان‌دهنده ظرفیت بالای شرکت در توسعه خدمات تخصصی مبتنی بر دانش و فناوری و ایفای نقش مؤثر در ارتقای کیفیت، ایمنی و حفاظت از محیط زیست کشور است.
- حفظ و توسعه جایگاه دانش‌بنیان؛ مسئولیتی همگانی
دانش‌بنیان شدن پایان مسیر نیست؛ بلکه آغاز یک تعهد سازمانی برای توسعه مستمر دانش، فناوری و نوآوری است. حفظ این جایگاه ارزشمند مستلزم:
- توسعه خدمات و آزمون‌های فناورانه جدید
- سرمایه‌گذاری مستمر در تحقیق و توسعه
- تقویت همکاری با دانشگاه‌ها و مراکز علمی
- توسعه زیرساخت‌های آزمایشگاهی و دیجیتال
- تربیت و حفظ نیروی انسانی متخصص
- شناسایی نیازهای آینده صنعت و ارائه خدمات نوآورانه
- تجاری‌سازی دانش و توسعه بازارهای جدید
خواهد بود. امید است با مشارکت همه همکاران، شرکت بازرسی کیفیت و استاندارد ایران بتواند ضمن حفظ جایگاه دانش‌بنیان خود، در مسیر توسعه فناوری، نوآوری و ارائه خدمات تخصصی پیشروتر از گذشته گام بردارد و نقش مؤثرتری در ارتقای کیفیت و استانداردهای کشور ایفا کند.
