مؤسسه IIHS از آزمون جدیدی برای ارزیابی عملکرد صندلی و پشت‌سری خودروها در پیشگیری از آسیب‌های گردن رونمایی کرده است؛ آزمایشی که به‌طور ویژه برای بررسی میزان محافظت خودروها در برخوردهای از عقب طراحی شده است. نتایج اولیه این ارزیابی نشان می‌دهد که از میان ۱۸ شاسی‌بلند کوچک مورد آزمایش، تنها چهار مدل موفق به کسب رتبه «خوب» شده‌اند؛ موضوعی که بار دیگر اهمیت طراحی دقیق صندلی و پشت‌سری را در کاهش آسیب‌های ناشی از برخوردهای از عقب برجسته می‌کند.

به گفته IIHS، کشیدگی و رگ‌به‌رگ شدن گردن از شایع‌ترین آسیب‌هایی است که در ادعاهای بیمه‌ای مرتبط با تصادفات خودرو در ایالات متحده ثبت می‌شود. دیوید هارکی(David Harkey)، رئیس این مؤسسه، با اشاره به اهمیت این آزمون جدید تأکید کرده است که هدف آن واداشتن خودروسازان به بهبود طراحی صندلی‌ها و پشت‌سری‌هاست تا محافظت مؤثرتری در برابر نیروهایی فراهم شود که معمولاً منجر به آسیب‌های گردنی می‌شوند. این آزمون در واقع تلاشی برای عبور از استانداردهای قدیمی و نزدیک‌تر شدن به شرایط واقعی برخوردهای از عقب است.

چرا آزمون قبلی دیگر کافی نبود؟

IIHS سال‌ها پیش آزمونی برای ارزیابی پشت‌سری و حفاظت از گردن ارائه کرده بود که بر پایه یک ضربه شبیه‌سازی‌شده از عقب انجام می‌شد. با گذشت زمان و بهبود طراحی خودروها، تقریباً همه مدل‌های جدید در آن آزمون عملکرد مطلوبی کسب کردند. همین موضوع باعث شد آن ارزیابی به‌تدریج کارایی خود را در تفکیک تفاوت میان خودروها از دست بدهد و در سال ۲۰۲۲ متوقف شود.

با این حال، داده‌های واقعی بیمه‌ای نشان می‌داد که مشکل آسیب‌های گردنی همچنان پابرجاست. حتی سرنشینان خودروهایی که در آزمون قدیمی امتیاز بالا دریافت می‌کردند نیز در دنیای واقعی دچار آسیب‌های شلاقی گردن می‌شدند. همچنین تفاوت‌های معناداری میان مدل‌های مختلف در میزان ادعاهای خسارت وجود داشت؛ تفاوت‌هایی که آزمون قبلی قادر به شناسایی دقیق آن‌ها نبود. همین مسئله نیاز به طراحی یک روش ارزیابی جدید و دقیق‌تر را آشکار کرد.

آزمون جدید چگونه انجام می‌شود؟

در آزمون جدید IIHS، صندلی راننده از خودرو جدا شده و روی یک دستگاه شبیه‌ساز (sled) نصب می‌شود. سپس یک آدمک آزمایشی ویژه که برای شبیه‌سازی بدن انسان و بررسی آسیب‌های ناشی از برخورد از عقب طراحی شده، روی صندلی قرار می‌گیرد. دستگاه با ایجاد یک شتاب ناگهانی، شرایط برخورد یک خودرو از عقب را بازسازی می‌کند.

برخلاف آزمون قبلی که تنها در یک شدت مشخص (معادل برخورد از عقب با سرعت حدود ۲۰ مایل بر ساعت) انجام می‌شد، در روش جدید شرایط متنوع‌تری شبیه‌سازی می‌شود. این آزمون در چند سطح شدت و با معیارهای دقیق‌تر انجام می‌شود تا رفتار واقعی‌تر صندلی و پشت‌سری در شرایط مختلف ثبت و تحلیل شود.

IIHS در توسعه این روش، صندلی‌های ۳۶ خودروی جدید را در شرایط مختلف آزمایش و سپس داده‌ها را با آمار واقعی ادعاهای بیمه‌ای مقایسه کرده است. نتایج نشان داد برخی شاخص‌ها در سرعت‌های ۲۰ و ۳۰ مایل بر ساعت بیشترین ارتباط را با احتمال آسیب دارند.

معیارهای ارزیابی چه چیزهایی را می‌سنجند؟

در این آزمون، عملکرد صندلی و پشت‌سری بر اساس مجموعه‌ای از شاخص‌های فنی ارزیابی می‌شود و تنها یک معیار واحد تعیین‌کننده نیست.

یکی از این شاخص‌ها، زمان تماس سر با پشت‌سری است؛ یعنی مدت‌زمانی که طول می‌کشد تا سر سرنشین با پشت‌سری برخورد کند. هرچه این زمان کوتاه‌تر باشد، سطح حفاظت بهتر ارزیابی می‌شود.

همچنین شتاب وارد بر مهره T1، که در محل اتصال گردن و بالاتنه قرار دارد، اندازه‌گیری می‌شود. این شاخص نقش مهمی در تحلیل انتقال نیرو از سر به ستون فقرات دارد.

از سوی دیگر، میزان جابجایی لگن نیز بررسی می‌شود. این معیار نشان می‌دهد صندلی تا چه حد انرژی ضربه را جذب کرده و از حرکت بیش از حد بدن به جلو جلوگیری می‌کند. در عملکرد مطلوب، بدن باید به‌گونه‌ای در صندلی فرو برود که از پرتاب ناگهانی سر و گردن جلوگیری شود.

علاوه بر این، گشتاور خمشی وارد بر گردن نیز اندازه‌گیری می‌شود؛ نیرویی که می‌تواند سر را به سمت جلو یا عقب خم کند. یک پشت‌سری مؤثر باید سر را در وضعیت پایدار و هم‌راستا با ستون فقرات نگه دارد تا از حرکات ناگهانی و آسیب‌زا جلوگیری شود.

مارسی ادواردز(Marcy Edwards)، مهندس ارشد پژوهشی IIHS و توسعه‌دهنده این ارزیابی جدید، می‌گوید: «ما هنوز سازوکار دقیق ایجاد آسیب شلاقی گردن را به‌طور کامل نمی‌شناسیم، اما شواهد نشان می‌دهد کاهش این حرکات و نیروها می‌تواند به کاهش آسیب‌ها در دنیای واقعی کمک کند.»

نتایج اولیه: تفاوت قابل توجه میان خودروها

نتایج نخستین مرحله از این آزمون نشان می‌دهد عملکرد خودروها اختلاف قابل توجهی دارد. از میان ۱۸ شاسی‌بلند کوچک بررسی‌شده، تنها چهار مدل شامل Audi Q3، Hyundai Ioniq 5، Subaru Forester و Toyota RAV4 موفق به کسب رتبه «خوب» شدند.

در مقابل، ۹ مدل در سطح «قابل قبول» قرار گرفتند: Buick Encore GX، Chevrolet Equinox، Honda CR-V، Jeep Compass، Kia Sportage، Mercedes-Benz GLB-Class، Mitsubishi Outlander، Volkswagen Taos و Volvo XC40.

دو خودرو شامل BMW X1 و Nissan Rogue در سطح «مرزی» ارزیابی شدند و سه مدل Ford Bronco Sport، Hyundai Tucson و Mazda CX-50 ضعیف‌ترین عملکرد را در سطح «ضعیف» به دست آوردند.

اکثر خودروهای بررسی‌شده مدل ۲۰۲۵ بودند، به‌جز Honda CR-V که نسخه ۲۰۲۴ آن مورد آزمایش قرار گرفت. نتایج ارائه‌شده برای بسیاری از این مدل‌ها تا سال ۲۰۲۶ معتبر خواهد بود.

تفاوت خودروهای خوب و ضعیف چیست؟

بر اساس اعلام IIHS، خودروهای دارای رتبه «ضعیف» در هر سه حوزه اصلی آزمون—پشتیبانی از سر و ستون فقرات، تعامل سر با پشت‌سری، و مدیریت انرژی در صندلی—عملکرد مناسبی نداشته‌اند. این خودروها در هر دو سطح شدت ضربه، کاستی‌های جدی نشان داده‌اند.

در مقابل، خودروهای دارای رتبه «خوب» در اکثر شاخص‌ها عملکردی پایدار و مطلوب ارائه کرده‌اند و توانسته‌اند حفاظت مناسبی برای سرنشین فراهم کنند. خودروهای با رتبه «قابل قبول» نیز عملکرد متوسطی داشته‌اند، اما در برخی بخش‌ها ضعف‌هایی مشاهده شده است. مدل‌های «مرزی» نیز در چند شاخص کلیدی عملکرد ضعیف‌تری نشان داده‌اند.

به گفته IIHS، این تفاوت‌ها در ویدئوهای آزمایش نیز قابل مشاهده است. در خودروهای ضعیف، حرکت سر نسبت به ستون فقرات بیشتر بوده و انحنای طبیعی ستون فقرات گردنی دچار تغییر می‌شود؛ وضعیتی که می‌تواند نشان‌دهنده افزایش فشار و احتمال آسیب باشد.

در برخی مدل‌ها نیز عملکرد پشت‌سری مناسب نبوده است. برای مثال، در Hyundai Tucson، پشت‌سری چانه سرنشین را به سمت سینه فشار داده و در Mazda CX-50 اجازه حرکت بیش از حد سر به عقب و بالا را داده است. همچنین در Ford Bronco Sport، پشتیبانی از سر و ستون فقرات در سطح بسیار ضعیفی ارزیابی شده است.

پیام این آزمون برای صنعت خودرو

آزمون جدید IIHS صرفاً یک ارزیابی دیگر نیست، بلکه پیامی روشن برای صنعت خودرو دارد: ایمنی گردن و طراحی صندلی همچنان نیازمند بهبود است. در حالی که بسیاری از مصرف‌کنندگان هنگام خرید خودرو بیشتر به نتایج آزمون‌های برخورد جلو یا جانبی توجه می‌کنند، آسیب‌های ناشی از برخورد از عقب همچنان یکی از شایع‌ترین و مهم‌ترین انواع جراحت‌ها محسوب می‌شود.

این ارزیابی جدید می‌تواند خودروسازان را به بازنگری در طراحی صندلی‌ها، ارتفاع و فاصله پشت‌سری و همچنین نحوه جذب انرژی در ساختار صندلی‌ها ترغیب کند. هدف نهایی تنها کاهش مرگ‌ومیر نیست، بلکه کاهش آسیب‌های شایع، دردهای مزمن و هزینه‌های درمانی و بیمه‌ای نیز اهمیت دارد.

به نظر می‌رسد آزمون جدید IIHS آغاز مرحله‌ای تازه در استانداردهای ایمنی خودرو باشد؛ مرحله‌ای که در آن حفاظت از گردن با دقت بیشتری و بر اساس داده‌های واقعی مورد بررسی قرار می‌گیرد و می‌تواند در نهایت به طراحی ایمن‌تر خودروها و کاهش آسیب‌های ناشی از برخوردهای از عقب منجر شود.

منبع: IIHS