براساس تحلیل جدید مؤسسه بیمه برای ایمنی بزرگراه‌ها (IIHS) از داده‌های جمع‌آوری‌شده توسط اپلیکیشن‌های رانندگی ایمنِ مرتبط با شرکت‌های بیمه، رانندگان در شرایطی که از سرعت مجاز تخطی می‌کنند، بیشتر از تلفن همراه خود استفاده می‌کنند. این الگو نشان می‌دهد که ترکیب سرعت غیرمجاز و حواس‌پرتی ناشی از تلفن همراه می‌تواند خطر تصادف را به‌طور قابل توجهی افزایش دهد.

دیوید هارکی (David Harkey)، رئیس IIHS، با اشاره به این یافته‌ها گفته است: «تا پیش از این تصور می‌شد استفاده از تلفن همراه بیشتر در سرعت‌های پایین رخ می‌دهد، اما داده‌های واقعی نشان می‌دهد که در ترافیک روان، این رفتار در سرعت‌های بالاتر نیز افزایش پیدا می‌کند.»

بر اساس این تحلیل، پس از حذف زمان‌هایی که خودرو متوقف است یا در ترافیک سنگین و مسیرهای محلی حرکت می‌کند، مشخص شد که با افزایش سرعت نسبت به حد مجاز، میزان استفاده از تلفن همراه نیز افزایش می‌یابد. در جاده‌های دسترسی محدود مانند آزادراه‌ها، به ازای هر ۵ مایل بر ساعت تخطی از سرعت مجاز، سهم زمانی استفاده از تلفن همراه حدود ۱۲ درصد افزایش داشته است. این جاده‌ها تنها از طریق رمپ‌های ورودی و خروجی قابل دسترسی هستند.

در سایر مسیرها مانند بزرگراه‌های شهری و جاده‌های بین‌شهری، این افزایش به‌طور میانگین حدود ۳ درصد به ازای هر ۵ مایل بر ساعت تخطی از سرعت ثبت شده است. این دسته از جاده‌ها معمولاً دارای تقاطع، چراغ راهنمایی و کنترل‌های ترافیکی بیشتری هستند.

الگوی پررنگ‌تر در جاده‌های پرسرعت

این رابطه در جاده‌هایی با سرعت مجاز بالاتر، شدت بیشتری نشان می‌دهد. به عنوان مثال، در جاده‌های دسترسی محدود با سرعت مجاز ۷۰ مایل بر ساعت، میزان افزایش استفاده از تلفن همراه به ازای هر ۵ مایل بر ساعت تخطی از سرعت، حدود ۹ درصد بیشتر از جاده‌های مشابه با سرعت مجاز ۵۵ مایل بر ساعت بوده است.

الگوی مشابهی در سایر انواع جاده‌ها نیز مشاهده شده است. در مسیرهایی با سرعت مجاز ۴۵ تا ۵۰ مایل بر ساعت، افزایش استفاده از تلفن همراه به ازای هر ۵ مایل بر ساعت تخطی از سرعت، حدود ۳ درصد بیشتر از جاده‌های کم‌سرعت‌تر بوده و در جاده‌های با سرعت مجاز ۵۵ مایل بر ساعت این رقم به حدود ۷ درصد رسیده است.

ایان ریگان (Ian Reagan)، دانشمند ارشد پژوهشی IIHS و نویسنده این مطالعه، گفته است: «نکته قابل توجه این است که ارتباط میان استفاده از تلفن همراه و تخطی از سرعت در جاده‌هایی با محدودیت سرعت بالاتر، قوی‌تر مشاهده شد.»

عوامل احتمالی رفتارهای پرخطر هم‌زمان

به گفته پژوهشگران، چند عامل می‌تواند این الگو را توضیح دهد. یک احتمال این است که رانندگان پرریسک هم بیشتر از سرعت مجاز عبور می‌کنند و هم بیشتر از تلفن همراه استفاده دارند. احتمال دیگر، نقش شرایط استرس‌زا مانند ترافیک ساعات اوج یا مسیرهای رفت‌وآمد روزانه است که ممکن است همزمان احتمال هر دو رفتار را افزایش دهد.

همچنین ممکن است شرایط محیطی در جاده‌های پرسرعت، مانند ترافیک سبک‌تر، نبود عابر پیاده و فاصله بیشتر بین تقاطع‌ها، باعث کاهش ادراک خطر و افزایش استفاده از تلفن همراه شود.

پژوهش‌های پیشین نیز نشان داده‌اند که رانندگان در شرایط ساده‌تر ترافیکی یا سرعت‌های پایین‌تر، تمایل بیشتری به انجام رفتارهای حواس‌پرت‌کن دارند؛ اما این مطالعات تصویر کاملی از ارتباط هم‌زمان سرعت و استفاده از تلفن همراه ارائه نمی‌دادند.

داده‌های گسترده از اپلیکیشن‌های رانندگی ایمن

با گسترش اپلیکیشن‌های رانندگی ایمن که توسط شرکت‌های بیمه برای ارزیابی رفتار رانندگان استفاده می‌شوند، امکان تحلیل دقیق‌تری از الگوهای رانندگی فراهم شده است. این برنامه‌ها با استفاده از GPS و حسگرهای تلفن همراه، اطلاعاتی مانند سرعت، موقعیت، شتاب‌گیری و ترمزگیری ناگهانی، زمان رانندگی و میزان استفاده از تلفن همراه را ثبت می‌کنند.

در این مطالعه، ایان ریگان (Ian Reagan) و سام مونفورت(Sam Monfort)، آمارشناس ارشد IIHS، نزدیک به ۶۰۰ هزار سفر انجام‌شده بین ژوئیه تا اکتبر ۲۰۲۴ را در سراسر ایالات متحده بررسی کردند. ایالت‌های آلاسکا، کالیفرنیا، هاوایی و نیویورک از تحلیل حذف شدند.

نمونه داده‌ها توسط شرکت Cambridge Mobile Telematics (CMT) ارائه شده و شامل رانندگانی بود که از اپلیکیشن‌های مرتبط با بیمه خودرو استفاده می‌کردند. تنها سفرهایی با حداقل ۱۸ دقیقه زمان و دست‌کم ۲ دقیقه رانندگی در بزرگراه‌های بین‌ایالتی وارد تحلیل شدند. برای تمرکز بر رانندگی در شرایط جریان آزاد ترافیک، بازه‌هایی که خودرو بیش از ۵ مایل بر ساعت کمتر از سرعت مجاز حرکت می‌کرد، حذف شد.

استفاده از تلفن همراه زمانی ثبت می‌شد که ژیروسکوپ دستگاه، چرخش قابل توجه گوشی در حالی که صفحه‌نمایش فعال بود را تشخیص می‌داد. تخطی از سرعت نیز با تطبیق داده‌های GPS با محدودیت‌های سرعت جاده‌ها محاسبه شد.

پیامدها برای نظارت و ایمنی جاده‌ای

این یافته‌ها نشان می‌دهد که سرعت غیرمجاز و استفاده از تلفن همراه اغلب هم‌زمان رخ می‌دهند، به‌ویژه در جاده‌های پرسرعت. این موضوع می‌تواند به طراحی هدفمندتر برنامه‌های نظارتی و اجرایی کمک کند.

به گفته پژوهشگران، تمرکز هم‌زمان بر دو رفتار پرخطر—سرعت غیرمجاز و حواس‌پرتی ناشی از تلفن همراه—می‌تواند در کاهش تصادفات مؤثرتر از برخورد جداگانه با هرکدام باشد، به‌ویژه در آزادراه‌ها و مسیرهای دسترسی محدود.

در حالی که نظارت پلیسی بر استفاده از تلفن همراه در برخی شرایط دشوار است، استفاده از فناوری‌هایی مانند دوربین‌های هوشمند و سامانه‌های خودکار می‌تواند نقش مهمی در شناسایی و کنترل این رفتارها ایفا کند.

پژوهشگران همچنین اشاره می‌کنند که برنامه‌های بیمه مبتنی بر تلماتیک می‌توانند با ارائه مشوق‌های مالی، به کاهش هر دو رفتار پرخطر در میان رانندگان داوطلب کمک کنند.

منبع: IIHS