بازرسی حین انجام اورهال (بازرسی اورهال) مجموعه اقداماتی است که در طول باز کردن، تعمیر، تعویض، بازسازی و مونتاژ تجهیزات انجام می‌شود تا اطمینان حاصل شود کلیه مراحل طبق استاندارد، نقشه‌های فنی و دستورالعمل‌های سازنده پیش می‌رود. این نوع بازرسی با بازرسی اولیه و نهایی متفاوت است؛ زیرا تمرکز آن بر کنترل کیفیت لحظه‌ای و جلوگیری از بروز خطای انسانی یا نقص فنی در حین پیشرفت کار است.

در بسیاری از صنایع – به ویژه نفت، گاز، پتروشیمی، نیروگاهی و فولادی – فرآیند اورهال پیچیده و هزینه‌بر است؛ بنابراین هرگونه اشتباه در حین انجام کار می‌تواند موجب خرابی ثانویه، دوباره‌کاری، تأخیر زمانی گسترده و حتی خروج تجهیزات از کلاس کاری شود. به همین دلیل بازرسی حین انجام کار سنگ بنای تضمین کیفیت در پروژه‌های اورهال محسوب می‌شود.

شرکت‌های بازرسی به عنوان طرف سوم مستقل (Third Party Inspection) نقش بسیار مهمی در تضمین کیفیت و بی‌طرفی فرآیند اورهال دارند. مهم‌ترین وظایف آن‌ها عبارت است از:

1- ایجاد شفافیت بین کارفرما و پیمانکار
در بسیاری از اورهال‌ها، پیمانکار تعمیراتی ممکن است برای کاهش زمان یا هزینه، برخی استانداردها را رعایت نکند. حضور شرکت بازرسی باعث می‌شود کیفیت کار قابل کنترل و قابل استناد باشد.

2- اعمال استانداردها و دستورالعمل‌های بین‌المللی
بازرسان موظف‌اند کلیه فرآیندها را با استانداردهای API، ASME، ISO، EN و دستورالعمل‌های سازنده (OEM) تطبیق دهند. این تطابق احتمال خطا، دوباره کاری و ریسک عملیاتی را به شدت کاهش می‌دهد.

3- ارائه نظر کارشناسی مستقل
اگر در طول کار اختلافی بین کارفرما و پیمانکار ایجاد شود (مثلاً نیاز یا عدم نیاز به تعویض یک قطعه)، شرکت بازرسی به عنوان مرجع فنی بی‌طرف تصمیم‌گیری می‌کند.

4- مدیریت کیفیت کل فرآیند (Quality Assurance / Quality Control)
شرکت‌های بازرسی معمولاً سیستم‌های QA/QC را پیاده‌سازی و کنترل می‌کنند:
– کنترل مدارک فنی
– برنامه‌ریزی تست‌ها
– کنترل روش اجرایی تعمیرات
– بررسی صلاحیت پرسنل تعمیراتی و NDT Level II/III
– تهیه Check Listهای تخصصی

5- تدوین گزارش‌های بازرسی با قابلیت ارجاع حقوقی
گزارش نهایی شرکت بازرسی سندی رسمی و معتبر است که در آن جزئیات اورهال، نقص‌ها، علت خرابی، اقدامات اصلاحی و کیفیت خروجی ذکر می‌شود. در بسیاری از صنایع بدون این گزارش، تجهیزات اجازه ورود به مدار کاری را ندارد.

6- کاهش ریسک و افزایش ایمنی
نظارت مستقل باعث جلوگیری از خطاهایی می‌شود که می توانند به حوادث جدی منجر شوند؛ مانند:
– مونتاژ اشتباه یاتاقان‌ها
– عدم تنظیم صحیح Alignment
– ترک‌های پنهان روی شفت یا پره‌ها
– استفاده از قطعات غیراستاندارد

7- افزایش طول عمر تجهیزات و بهبود قابلیت اطمینان
مستقل بودن بازرسی باعث می‌شود کیفیت تعمیرات واقعاً تحت کنترل باشد و این امر مستقیماً بر عمر کاری تجهیزات اثر مثبت دارد.

نویسنده: زهرا شیربند – کارشناس ارتباط بین‌الملل ISQI

منابع:

– API Recommended Practice 686: Machinery Installation and Installation Design
– API Standard 610: Centrifugal Pumps
– ASME Boiler & Pressure Vessel Code, Section V (NDT)
– ASME B31 Series: Process Piping Requirements
– ISO 9001: Quality Management Systems (در بخش کنترل کیفیت تعمیرات)
– ISO 14224: Maintenance and Reliability Data Collection
– کتاب Maintenance Engineering Handbook، نوشته Higgins & Mobley
– مقالات فنی منتشرشده در مجلات *ASME Journal of Pressure Vessel Technology* و *IEEE Transactions on Industry Applications*
– دستورالعمل‌های OEM برای کمپرسورها، پمپ‌ها و توربین‌های صنعتی