مقدمه
استانداردسازی و در دسترس بودن استانداردهای ملیِ هماهنگ با اولویتهای رشد تولید، رفع موانع فنی و تقویت تجارت عادلانه و همچنین همگام شدن استانداردها با رویکرد آیندهنگرانه یک نیاز اساسی است. نظام استانداردسازی کشور براساس ارتقاء و حفظ منافع ملی، رفاه اجتماعی، سلامت، ایمنی بیشتر برای مردم، محیط زیست پایدار و حفظ وتوسعه بازارهای داخلی و صادراتی تبیین شده است، بر همین مبنا، استانداردسازی زیربنای کمک به تعامل بیش از پیش صنعت (تولید کالا یا خدمت)، دولت و مصرفکننده میباشد.
در اجرای ماده 26 قانون تقویت و توسعه نظام استاندارد و به منظور یکپارچهسازی سیاستها و برنامههای استانداردسازی این سند به عنوان برنامه راهبردی استانداردسازی کشور تدوین شده است. این برنامه شامل چشم انداز، ماموریت و 3 هدف اصلی، 10 راهبرد نوآورانه و 25 هدف اختصاصی است. برای اجرای هر هدف اختصاصی یک یا چند طرح اقدام در نظر گرفته شدهاست. زیر ساخت اجرایی این برنامه مبتنی بر ایجاد شبکه ملی استانداردسازی در کشوراست که به صورت فعال به نیازهای صنعت، دولت و مصرفکنندگان از طریق دخیل کردن گروههای ذینفع و ذیربط حوزه استانداردسازی اعم از دستگاههای اجرایی، دانشگاهها و مجامع علمی آموزشی، آزمایشگاههای آزمون، شرکتهای بازرسی، واحدهای تولیدی و خدماتی، نهادهای گواهیکننده، انجمنهای صنفی وتولیدی و نهادهای حمایت از مصرف کننده پاسخ میدهد و با حفظ انسجام ساختاری و با رویکرد آینده نگرانه و نوآورانه، اقدامهای لازم برای تدوین و بهروزرسانی استانداردهای ملی، مقررات فنی، نحوه مشارکت بینالمللی / منطقهای و آموزش و ترویج و توان افزایی را مشخص نموده است. و شرایط لازم را برای اجرای این سند به عنوان برنامه راهبردی استانداردسازی در کشور فراهم میکند.
“استانداردسازی به عنوان یکی از 4 رکن اصلی نظام استاندارد کشور، وظیفه تعیین، تدوین، بهروزرسانی و نشر استانداردهای ملی، مشارکت در تدوین استانداردهای بینالمللی و منطقهای و همچنین آموزش و ترویج استانداردها و فراهم نمودن امکان دسترسی مردم به مشخصات و اطلاعات مربوط به استانداردهای محصولات و فرایندها را بر عهده دارد.
روند صعودی رشد دانش و فناوریها، بروز انقلاب چهارم صنعتی، جنگ اقتصادی، تحریمها و تعاملات تجاری بین کشورها، بروز تغییرات سریع در نحوهی اجرای کسب و کارها، بروز تکانههای راهبردی فاقد مرز جغرافیایی نظیر تغییرات اقلیمی و زیستمحیطی، بیماریهای همهگیر و…، از یکسو و ضرورت همگام شدن صنایع وکسب وکارهای ملی و بومی با این تحولات و لزوم افزایش کیفیت محصولات و فرایندها، رشد سهم بازارهای داخلی و خارجی، و متعاقب آن افزایش سطح مطالبات دولت، صنعت و جامعه از یکدیگر، ازسوی دیگر، به خوبی مبیّنِ نیازِ کشور به گسترش نظام استانداردسازی در زیرساختهای توسعه کشور با رویکرد آیندهنگرانه و اکتشافی میباشد. از اینرو داشتن اهداف ترسیم شده و پروژههای عملیاتی مرتبط با این اهداف در قالب برنامههای راهبردی، از جمله مهمترین تلاشهای ملی، جهت دستیابی کشور به یک نظام استانداردسازی نوین است.
برنامههای راهبردی به ما این امکان را میدهد که ضمن رفع چالشها در عین حال، به عنوان یک سند پویا و انعطافپذیر، اجازه استفاده از روشهای چابک و پاسخگو به نیازهای جدید یا تغییر یافته گروههای ذینفع و ذیربط واکنش نشان داده و با روال پایشی مناسبی نسبت به بررسی و در صورت لزوم اولویت گذاری مجدد و ارزیابی آنها اقدام شود” (مهدی اسلام پناه، رئیس سابق سازمان ملی استاندارد ایران).
بیمه مسئولیت مدنی بیمهای است که مسئولیت مدنی بیمه گذار را در قبال اشخاص ثالث بیمه میکند، بنابر یک اصل حقوقی، که بر اساس آن هرکس مسئول زیان و خساراتی است که به اموال اشخاص دیگر وارد میکند. در سالهای اخیر این نوع بیمه دارای رشد و گسترش بالایی بوده است. خسارات ناشی از مسئولیت بر اثر عمل اشتباه و غفلت آمیز یک شخص حقیقی و یا حقوقی که در انجام کاری کلیه اقدامات احتیاطی را رعایت نکرده واقع میشود. لازم به توضیح است که بیمه نامههای مسئولیت در هیچ موردی در قبال اقدامات و اعمال عمدی بیمه گذار که منجر به خسارات مالی وجانی شود، پوشش ارائه نمیدهد. زیرا حادثه بیمه پذیر، به حادثهای اطلاق میشود که اتفاقی باشد. به همین دلیل خسارات عمدی، خارج از تعهد این نوع بیمه نامه قرار میگیرد.
در این پژوهش به بررسی اهمیت و ضرورت بیمه مسئولیت مدنی در نظام استانداردسازی کشور پرداخته شده است.
در ابتدا به بررسی انواع مختلف بیمه مسئوبیت مدنی میپردازیم
انواع متداول بيمههاي مسئوليت مدني
1- بيمه مسئوليت مدنی كارفرما در قبال كاركنان
2- بيمه مسئوليت مدني سازندگان ابنیه در قبال اشخاص ثالث (ویژه عمليات ساختماني)
3- بيمه مسئوليت مدني حرفه اي پزشكان و پيراپزشكان
4- بيمه مسئوليت مدني شركتهاي مسافرتي
5- بيمه مسئوليت مدنی مديران مجموعههای ورزشي
6- بيمه نامه مسئوليت مدني دارندگان و نگهدارندگان آسانسور در مقابل استفاده كنندگان از آن
7- بیمه مسئولیت شرکتـهای گـاز و توزیع نیروی برق در قبال اشخاص ثالث و مشترکین
8- بیمه مسئولیت حرفهای مهندسین طراح، محاسب، مجری و ناظر ساختمانی
9- بیمه مسئولیت مدنی جامع شهرداری
10- بیمه مسئولیت مدنی مدیران هتل و مهمانپذیرها
ساير رشتههای بيمه مسئوليت مدني
- بيمه مسئوليت مدنی مديران مهد كودك
- بيمه مسئوليت مدنی مديران شهربازي
- بيمه مسئوليت مدنی نگهبانان مسلح بانكها
- بيمه مسئوليت مدنی مديران و ناجيان استخر
- بيمه مسئوليت مدنی مديران آموزشگاهها
- بيمه مسئوليت مدنی آسايشگاهها
- بيمه مسئوليت مدنی پاركينگهای عمومي
- بيمه مسئوليت مدنی تعمير گاههاي خودرو
- بیمه مسئولیت مدنی شركتهاي پيمانكار اجراي عمليات طرحهای عمرانی (طرحهای آب، برق، مخابرات، نفت وگاز و…)
- و…
با مطالعه سند چشم انداز نظام جامع استانداردسازی کشور پاسخ به سوالات زیر میتواند در شفافسازی نقش بیمههای مسئولیت در نظام استانداردسازی کشور کمک شایانی داشته باشد.
- طبق برنامه راهبردی استانداردسازی کشور، استانداردها قواعد یا دستورالعملهای مورد توافق برای ایجاد شیوههای پذیرفته شده هستند. آیا بیمههای مسئولیت مدنی میتوانند در تدوین این قواعد تاثیرگذار باشند؟
- نقش بیمههای مسئولیت مدنی در پایداری کسب و کار و دوام و توسعه اقتصادی چه میتواند باشد؟
- بیمههای مسئولیت مدنی چه کمکی به تقویت زیر ساختها خواهد کرد؟
- آیا بیمههای مسئولیت مدنی میتوانند در تسهیل امر تجارت، افزایش ایمنی و کیفیت محصولات نقشی موثر ایفا کنند؟
- اهمیت و ضرورت بیمههای مسئولیت مدنی در بهبود کیفیت زندگی، سلامت و ایمنی مردم چیست؟
در این راستا با مدیران محترم بیمههای مسئولیت بیمه پارسیان، بیمه آسیا و بیمه ایران مصاحبه حضوری صورت گرفت که در ادامه به بررسسی آنان میپردازیم.
طبق برنامه راهبردی استانداردسازی کشور، استانداردها قواعد یا دستورالعملهای مورد توافق برای ایجاد شیوههای پذیرفته شده هستند. آیا بیمههای مسئولیت مدنی میتوانند در تدوین این قواعد تاثیرگذار باشند؟
در هر موضوع و رشتهای وجود معیارها و شاخصها که بر اساس مسائل علمی و شاخصهای جهانی تعیین شده باشد امری ضروری است و باید ساز و کارهایی تهیه شود تا در صورت خروج از مسیر این معیارها راه برگشت مجدد را هموار ساخت. اما در خصوص بیمههای مسئولیت هنوز هیچ قانون الزام آوری برای همفکری و تبعیت از کارشناسان و متخصصان بیمه وجود ندارد. در حال حاضر تغییرات در بندهای بیمه نامه توسط مسئولین فنی همان رشته (به طور مثال در بازرسی آسانسور) انجام میگیرد که این امر باعث به وجود آمدن مشکلاتی در هنگام بروز حادثه میشود. این درحالی است که اگر قانونی برای ورود متخصصین بیمه از طرف بیمه مرکزی برای طراحی استانداردهای بیمهای در مشاغل و فعالیتهای کشور وجود داشته باشد، ریسک حوادث کاهش یافته و در ساختارمند کردن و استانداردسازی رویهها بسیار موثر خواهد بود. این موضوع میتواند در برنامه راهبردی استانداردسازی کشور گنجانده شود.
نقش بیمههای مسئولیت مدنی در پایداری کسب و کار و دوام و توسعه اقتصادی چه میتواند باشد؟
حوادث ناشی از کار و فعالیتهای اقتصادی همواره بخشی غیر قابل انکار از آنان میباشد. بنگاههای اقتصادی ظرفیتی محدود برای جبران خسارات دارند و درصورت بروز حادثه ممکن است یک واحد صنعتی ورشکسته گردد. این درحالی است که بیمههای مسئولیت مدنی نه تنها با مشاورههای تخصصی ریسک بروز حوادث را کاهش میدهد بلکه بار پرداخت خسارت را از دوش بنگاهها بر میدارد. حتی بیمههای مسئوبیت مدنی این امکان را دارند تا هزینههای بیمه تامین اجتماعی و مسائل مربوط به از کارافتادگی را پوشش دهند. و این موضوع میتواند در پایداری و تداوم کسب و کارها کمک شایانی داشته باشد.
بیمههای مسئولیت مدنی چه کمکی به تقویت زیر ساختها خواهد کرد؟
زیر ساختهای راهبردی کشور به خصوص در بحث انرژی از حیاتی ترین موضوعات کشور میباشد. متخصصان بیمه برای کاهش ریسک بروز حوادث اقدام به بازرسی واحدها و زیر ساختها میکنند و خطرات احتمالی را گزارش میدهند و در صورت وجود قانون برای تبعیت بنگاهها از الزامات مصوب بیمه علاوه بر کاهش خطر بروز حوادث به رشد و توسعه زیر ساختها کمک میکند و آنان را با استانداردهای جهانی همگام میسازد.
آیا بیمههای مسئولیت مدنی میتوانند در تسهیل امر تجارت، افزایش ایمنی و کیفیت محصولات نقشی موثر ایفا کنند؟
درصورت همکاری بنگاههای اقتصادی با شرکتهای بیمه و پیروی از خط و مشیهای آنان میتواند منجر به بهبود استانداردها و افزایش ایمنی و کیفیت محصولات شود. این امر نیز منجر به افزایش رقابت سالم در بازارهای داخلی و خارجی میگردد و صادرات محصولات را تسهیل مینماید.
اهمیت و ضرورت بیمههای مسئولیت مدنی در بهبود کیفیت زندگی، سلامت و ایمنی مردم چیست؟
یکی از الزامات بیمههای مسئولیت بحث واحد HSE در بنگاههای اقتصادی میباشد. آسیبهای جسمی و روحی ناشی از کار در مراکز پر خطر علاوه بر ایجاد هزینههای درمان باعث افت کیفیت زندگی خانوارها میشود. همکاری واحدهای HSE و متخصصین بیمه علاوه بر کاهش ریسک بروز حوادث منجر به بالا رفتن امنیت و کیفیت زندگی کاری کارکنان میشود. به طور مثال توصیههای متخصصین بیمه در تعیین استانداردهای راه و جاده میتواند در کاهش تصادفات جادهای بسیار تاثیرگذار باشد.
نتیجه گیری
همکاری مشترک متخصصین بیمه علی الخصوص بیمههای مسئولیت با بنگاههای اقتصادی علاوه بر کاهش ریسکهای حادثه باعث افزایش استانداردهای تولیدی و تسهیل در امر تجارت و رقابت سالم میشود. این امر در افزایش کیفیت محصولات، افزایش کیفیت زندگی و سلامت مردم و سایر امکانات رفاهی شهروندان تاثیر مستقیم دارد.
اما تحقق این هدف تنها با رفع خلاءهای قانونی و ایجاد الزامات لازم برای همکاری هرچه بیشتر متخصصین امر با فعالیتهای اقتصادی و صنعتی میسر خواهد بود.
درج شده در نشریه کیفیت و مدیریت
ارائه دهنده: سروش مظلوم
منابع
سایت سازمان ملی استاندارد ایران
برنامه راهبردی استانداردسازی کشور
سایت بیمه مرکزی ایران
معاونت محترم بیمه مسئولیت مدنی بیمه آسیا جناب آقای شیرچی
مدیریت محترم بیمه مسئولیت مدنی بیمه پاسارگاد سرکار خانم نجابتی
