این گزارش که در COP31 ارائه شد راهنمای جامع برای دولتها است تا بتوانند نقش بخش حملونقل را در «مشارکتهای تعیینشده ملی» (NDCs) تحت توافقنامه پاریس، پررنگتر و هدفمندتر کنند.
خلاصهی نکات کلیدی گزارش به شرح زیر است:
۱. ضرورت اقدام در بخش حملونقل
- بخش حملونقل حدود ۲۳٪ از انتشار دیاکسید کربن مرتبط با انرژی را تولید میکند.
- با وجود اینکه اکثر کشورها در برنامههای خود به حملونقل اشاره کردهاند، اما تنها ۳۳٪ آنها هدف مشخصی برای کاهش آلایندگی در این بخش تعیین کردهاند.
۲. چارچوب پیشنهادی ۶ مرحلهای برای دولتها
برای اینکه برنامههای ملی مؤثر باشند، گزارش این مسیر را پیشنهاد میدهد:
- تعیین هدف مشخص: تعیین هدف کاهش انتشار برای سال ۲۰۳۵ که با اهداف کلان ملی همسو باشد.
- تدوین چشمانداز آینده: تعریف سیستمی که علاوه بر کربنزدایی، به امنیت انرژی، کیفیت هوا و ایمنی جادهها نیز کمک کند.
- اهداف علمی و زمانبندی شده: استفاده از رویکرد «اجتناب، انتقال، بهبود» (Avoid, Shift, Improve).
- تدوین سیاستها و مقررات: تبدیل اهداف به قوانین و مقرراتی که قابلیت سرمایهگذاری داشته باشند.
- حکمرانی و پایش: ایجاد سازوکارهای نظارتی برای هماهنگی بین ادارات مختلف و پیگیری پیشرفت.
- برنامهریزی مالی: تطبیق تعهدات با منابع مالی واقعی برای اطمینان از اجرایی شدن برنامهها.
۳. استراتژی اصلی: رویکرد “Avoid, Shift, Improve”
گزارش پیشنهاد میکند سیاستها بر سه محور اصلی تمرکز کنند:
- اجتناب (Avoid): کاهش نیاز به سفرهای غیرضروری از طریق برنامهریزی شهری و دسترسی بهتر به خدمات.
- انتقال (Shift): تشویق به استفاده از حملونقل عمومی، پیادهروی، دوچرخهسواری و جابهجایی بار از جاده به راهآهن.
- بهبود (Improve): ارتقای تکنولوژی از طریق خودروهای بدون آلایندگی (EV)، سوختهای پاکتر و افزایش بهرهوری زیرساختها.
۴. ملاحظات مهم دیگر
- انتقال عادلانه (Just Transition): توجه به امنیت شغلی، آموزش و حمایت اجتماعی از کارگران در حین گذار به حملونقل سبز.
- تابآوری اقلیمی: طراحی زیرساختها بهگونهای که در برابر تغییرات اقلیمی (مثل سیل) مقاوم باشند.
- تامین مالی: استفاده از درآمدهای محلی حملونقل و ایجاد مکانیسمهای مالی بلندمدت.
در این گزارش، نمونههای متنوعی از اقدامات و اهداف کشورهای مختلف برای مدیریت بخش حملونقل آورده شده است که میتوان آنها را در دستهبندیهای زیر خلاصه کرد:
برنامه کشورها برای NDC حمل و نقل در اهداف توافق پاریس
در International transport forum تعهد کشورهای مختلف در اهداف حمل و نقل برای توافق پاریس اینگونه مطرح شده است .
۱. اهداف کاهش انتشار (Emissions Targets)
- لیبریا: هدفگذاری برای کاهش ۱۵.۱ درصدی گازهای گلخانهای در بخش حملونقل (نسبت به حالت عادی) تا سال ۲۰۳۰.
- ژاپن: در بحثهای مربوط به تعیین اهداف کلی، به ژاپن نیز اشاره شده است.
۲. تغییر سبک سفر (Shift to Low-Carbon Modes)
- سنگاپور: هدفگذاری برای اولویت دادن به حملونقل عمومی، اشتراکی، پیادهروی و دوچرخهسواری. (مشابه این هدف در آلبانی، شیلی و عراق نیز دیده میشود).
- هند: هدفگذاری برای افزایش سهم حملونقل ریلی در جابهجایی زمینی از ۳۶٪ به ۴۵٪.
- نیجریه: هدفگذاری برای اینکه سیستم اتوبوسهای تندرو (BRT) تا سال ۲۰۳۵، ۲۲.۱٪ از مسافتهای طی شده توسط مسافران را پوشش دهد.
- کاستاریکا: تلاش برای افزایش حداقل ۵ درصدی سفرهای غیرموتوری (مانند پیادهروی و دوچرخهسواری).
۳. برقیسازی خودروها (Electrification)
- شیلی: اهداف بسیار بلندپروازانه شامل: ۱۰۰٪ تاکسیهای برقی تا سال ۲۰۵۰، تمام اتوبوسهای حملونقل شهری تا سال ۲۰۴۰ و ۵۸٪ از خودروهای شخصی تا سال ۲۰۵۰.
- پاکستان: هدفگذاری برای اینکه ۳۰٪ از خودروهای جدید فروخته شده در دستههای مختلف، تا سال ۲۰۳۰ برقی باشند.
۴. سوختهای پاک و حملونقل دریایی
- مالی: جایگزینی ۱۱٪ از بنزین با بیواتانول و ۵.۴٪ از گازوئیل با بیودیزل تا سال ۲۰۳۰.
- فیجی: هدفگذاری برای کاهش ۴۰ درصدی انتشار آلایندگی در کشتیرانی داخلی.
- ساموا: استفاده از پنلهای خورشیدی روی شناورها، اجرای پروژههای آزمایشی بیودیزل و فراهم کردن برق در اسکلهها.
۵. سیاستهای کنترلی و زیرساختی
- سری لانکا: استفاده از عوارض (Levy) برای محدود کردن دسترسی خودروهای شخصی به مناطق حساس یا پرترافیک شهر در ساعات اوج مصرف.
- بنین: توسعه خدمات حملونقل در مناطق تالابی (Lagoon transport).
- آرژانتین و لائوس: تمرکز بر زیرساختهای حملونقل تابآور در برابر تغییرات اقلیمی.
۶. تأمین مالی (Financing)
- کانادا: اختصاص ۴۰۰ میلیون دلار از یک بودجه ۱۴.۹ میلیارد دلاری برای حمایت از حملونقل فعال (پیادهروی و دوچرخهسواری).
- عمان: بررسی استفاده از «اوراق قرضه سبز» (Green Bonds) برای تأمین مالی پروژههای پایدار از جمله حملونقل پاک.
آزاده انتظاری
مدیر ارتباطات و مسئولیت اجتماعی ISQI و مشاور کمیسیون انرژی و محیط زیست اتاق بازرگانی تهران




