یک پژوهش تازه نشان داده است که آلودهکنندههای بزرگ مانند نیروگاهها، کشتیها و ماشینآلات ساختمانی اجازه دارند به ازای هر واحد انرژی، مقدار بسیار بیشتری اکسید نیتروژن (NOₓ) نسبت به منابع کوچکتر مانند بویلرهای گازی خانگی منتشر کنند. این یافتهها پرسشهایی جدی درباره عدالت، سلامت عمومی و کارآمدی سیاستهای زیست محیطی در زمانی مطرح میکند که بسیاری از صنایع در حال آماده شدن برای گذار به سوختهای کم کربن هستند.
این مطالعه که توسط تیمی در دانشگاه یورک انجام شد، استانداردهای قانونی را میان منابع مختلف انرژی مقایسه کرد؛ از بویلرهای گازی خانگی گرفته تا نیروگاههای عظیم، ماشین آلات ساختمانی و موتورهای کشتی. وقتی انتشار آلوده کنندهها بر اساس میزان انرژی تولیدشده سنجیده شد، اختلافها بسیار چشمگیر بود: نیروگاهها مجازند تا ده برابر بیشتر از یک بویلر خانگی NOₓ آزاد کنند. یک بیل مکانیکی در کارگاه ساختمانی میتواند صد برابر بیشتر آلودگی تولید کند. حتی در مواردی، یک فناوری یکسان به شکلی متفاوت بسته به محل استفاده قانون گذاری میشود: یک موتور دیزل بزرگ نصب شده در کشتی اجازه دارد پنج برابر بیشتر از همان موتور اگر در یک ژنراتور زمینی به کار رود، آلودگی تولید کند. یک ژنراتور دیزلی متوسط در کارگاههای ساختمانی نیز میتواند تقریباً ۴۸ برابر بیشتر از یک بویلر گازی خانگی آلودگی تولید کند، در حالی که انرژی مشابهی ایجاد میکند.
اکسیدهای نیتروژن مجموعهای از گازهای واکنش پذیرند که در شکل گیری مه دود، ازن سطحی و باران اسیدی نقش دارند. آنها با بیماریهای تنفسی، بیماریهای قلبی عروقی و مرگ زودرس مرتبط هستند. با وجود دههها شواهد علمی درباره خطراتشان، این پژوهش نشان میدهد که برخی از بزرگ ترین منابع آلودگی NOₓ همچنان با ضعیف ترین محدودیتهای قانونی روبه رو هستند. به گفته نویسندگان، دلیل این موضوع کمبود فناوری نیست چراکه گزینههای پاکتر وجود دارند، مشکل از شیوه نگارش مقررات است.
Lucy Webster پژوهشگر اصلی این مطالعه میگوید«خانوادهها در خانه هایشان باید به استانداردهای سخت گیرانهتری پایبند باشند، در حالی که برخی از بزرگ ترین آلوده کنندههای صنعتی با محدودیتهای کمتری روبه رو هستند». او هشدار داد: «اگر محدودیتها برای سوختهای جایگزین همانند سوختهای کنونی باقی بماند، آلودگی ناشی از اکسیدهای نیتروژن احتمالاً افزایش خواهد یافت.»
یکی از جنبههای نگران کننده مطالعه، طول عمر بالای بسیاری از ماشین آلات آلوده کننده است. متوسط عمر یک کشتی تجاری ۲۲ سال است و بسیاری از قطارهای دیزلی بریتانیا پیش از اجرای مقررات نوین آلودگی ساخته شده اند. پژوهشگران تأکید میکنند که سخت گیرانهتر شدن استانداردها اکنون میتواند منافع بلندمدتی برای کیفیت هوا به همراه داشته باشد.
این موضوع با دگرگونی آینده صنعت کشتیرانی و هوانوردی ضروریتر هم میشود. هر دو بخش تحت فشارند تا ردپای کربن خود را کاهش دهند و در حال تست سوخت هایی مانند هیدروژن، آمونیاک، سوختهای زیستی و سوختهای مصنوعی هوانوردی(synthetic aviation fuel) هستند. گرچه این جایگزینها میزان دی اکسیدکربن را کاهش میدهند، اما الزاماً دیگر آلوده کنندهها را کم نمیکنند. در برخی موارد حتی میتوانند انتشار NOₓ را افزایش دهند مگر این که کنترلها جدیتر شوند. با دو برابر شدن احتمالی حمل ونقل دریایی و سه برابر شدن هوانوردی تا میانه قرن، خطرها چشمگیرتر خواهند شد.
منتقدان سیستم فعلی میگویند این نابرابریها میان مقررات خانگی و صنعتی، اعتماد و کارآمدی را تضعیف میکند. خانوادهها برای گرم کردن خانههایشان با بویلرهای گازی باید مقررات سختگیرانه را رعایت کنند، اما صنایع با پتانسیل آلودگی بسیار بیشتر با محدودیتهای اندکی مواجهاند. Sarah Moller از دانشگاه یورک، یکی از نویسندگان این مطالعه، گفت: «این موضوع به عدالت مربوط میشود. مردم عادی سهم خود را انجام میدهند، اما آلوده کنندههای بزرگ به همان استانداردها پایبند نیستند. این هم به هدفهای کیفیت هوا و هم به اهداف اقلیمی آسیب میزند.»
فعالان محیط زیست یادآوری میکنند که بهبود کیفیت هوا تأثیر فوری بر سلامت عمومی دارد، به ویژه در مناطق شهری و صنعتی که جمعیتهای آسیب پذیر مانند کودکان و سالمندان بیشتر در معرض خطر هستند. محدود کردن شدیدتر NOₓ میتواند باعث کاهش بستریهای بیمارستانی، کاهش هزینههای بهداشتی و نجات جان انسانها شود.
این یافتهها یک چالش سیاست گذاری کلیدی را برجسته میکنند: چگونه میتوان قوانینی طراحی کرد که گذار به اقتصاد کم کربن را پشتیبانی کند بی آنکه کیفیت هوا را بدتر سازد. از نهادهای قانون گذار خواسته میشود که نه تنها خلأهای موجود را پر کنند، بلکه چالشهای آلودگی ناشی از سوختهای جدید را پیش بینی کنند. همان طور که صنایع مدرن میشوند، فرصتی برای تعیین استانداردهای بلندپروازانه وجود دارد که هم از اقلیم و هم از سلامت انسان حفاظت کند. اما بدون اقدام جدیتر، پژوهشها هشدار میدهند که گذار به سوختهای کم کربن ممکن است به جای هوای پاکتر، هوای آلودهتر به همراه داشته باشد.
در حال حاضر پیام پژوهشگران روشن است: استانداردهای سختتر برای بزرگ ترین آلوده کنندهها هم ممکن است و هم ضروری. بدون آن، بار آلودگی هوا همچنان به طور ناعادلانهای تقسیم خواهد شد؛ خانوارها به شدت محدود میشوند، در حالی که صنایع بزرگ که بیشترین سهم را در آلودگی دارند کمتر پاسخگو هستند. به گفته آنها، پیامدها نه تنها در افزایش سطح اکسیدهای نیتروژن نمایان خواهد شد، بلکه در تشدید مشکلات سلامت و به تأخیر افتادن پیشرفت در عدالت زیست محیطی نیز آشکار خواهد شد.
ترجمه: زهرا شیربند
منبع: The Guardian
