رونمایی از «اطلس کیفیت»، گامی نو در سنجش و مقایسه وضعیت کیفیت کشورها
شرکت بازرسی کیفیت و استاندارد ایران (ISQI) هم‌زمان با گرامیداشت روز ملی کیفیت، از «اطلس کیفیت» به‌عنوان یک دستاورد مطالعاتی و تحلیلی در حوزه سنجش و مقایسه وضعیت کیفیت کشورها رونمایی کرد؛ اقدامی که با هدف توسعه نگاه جامع و داده‌محور به مفهوم کیفیت و فراهم‌سازی بستری برای شناخت جایگاه کشورها و شناسایی فرصت‌های بهبود در سطح ملی و بین‌المللی انجام شده است.
این اطلس با همت واحد تضمین کیفیت و ارزیابی عملکرد شرکت ISQI تهیه و تدوین شده و می‌کوشد با عبور از نگاه سنتی و محدود به کیفیت محصولات و خدمات، تصویری گسترده‌تر از مفهوم کیفیت و نقش آن در توسعه و پیشرفت جوامع ارائه دهد.
زینب نقاش، مدیر تضمین کیفیت و ارزیابی عملکرد ISQI، با اشاره به ضرورت نگاه چندبعدی به مفهوم کیفیت اظهار کرد: «کیفیت مفهومی فراتر از کیفیت محصولات و خدمات است و ابعاد مختلف زندگی و توسعه جوامع را دربرمی‌گیرد. وضعیت سلامت و کیفیت زندگی شهروندان، شرایط اقتصادی، سطح توسعه زیرساخت‌ها، وضعیت محیط زیست، ظرفیت‌های فناورانه و سطح آموزش، همگی در شکل‌گیری تصویری جامع از کیفیت در یک کشور نقش دارند.»
وی با تأکید بر جایگاه ویژه شرکت بازرسی کیفیت و استاندارد ایران در زیست‌بوم کیفیت کشور افزود: «امروزه با توجه به جایگاهی که ISQI در جامعه حرفه‌ای و تخصصی کشور به دست آورده است، انتظارات ذی‌نفعان، مشتریان و نهادهای حاکمیتی از این مجموعه نیز در سطح بالاتری قرار دارد. بنابراین، صرفاً انجام درست وظایف و ایفای مأموریت‌های جاری کافی نیست؛ بلکه باید در کیفیت خدمات، دقت و اعتبار نتایج، نوآوری، پاسخگویی و خلق ارزش برای جامعه، همواره فراتر از انتظارات حرکت کنیم.»
اطلس کیفیت؛ ابزاری برای شناخت وضعیت موجود و ترسیم آینده
اطلس کیفیت مجموعه‌ای نظام‌مند از داده‌ها، شاخص‌ها و اطلاعات قابل مقایسه است که با هدف سنجش و تحلیل وضعیت کیفیت کشورها تدوین شده است. این اثر تلاش می‌کند با ارائه تصویری مستند و مبتنی بر شاخص‌های قابل سنجش، امکان شناخت بهتر وضعیت موجود، مقایسه کشورها، شناسایی نقاط قوت و زمینه‌های قابل بهبود را فراهم کند.
تدوین این اطلس صرفاً با هدف گردآوری و انتشار اطلاعات آماری صورت نگرفته، بلکه اهدافی فراتر از آن را دنبال می‌کند؛ از جمله شناخت جایگاه کشورها در ابعاد مختلف کیفیت، توسعه نگرش
داده‌محور به کیفیت، فراهم‌سازی اطلاعات کاربردی برای مدیران و تصمیم‌گیران، کمک به سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی اثربخش و در نهایت ترویج فرهنگ کیفیت و تبیین نقش آن در توسعه اقتصادی و اجتماعی.
یکی از ویژگی‌های اصلی اطلس کیفیت، نگاه چندبعدی آن به مفهوم کیفیت است. این اثر بر پایه شش بُعد اصلی و مجموعه‌ای از شاخص‌های مرتبط با هر یک تدوین شده است:
- بهداشت و سلامت: بررسی مؤلفه‌های مرتبط با سلامت عمومی، وضعیت بهداشت و کیفیت زندگی شهروندان.
- اقتصاد: ارزیابی شرایط و شاخص‌های اقتصادی اثرگذار بر رفاه، بهره‌وری و توسعه کشورها.
- زیرساخت: بررسی وضعیت زیرساخت‌ها و ظرفیت‌های پشتیبان توسعه، از جمله امکانات و خدمات زیربنایی.
- محیط زیست: توجه به شرایط زیست‌محیطی، پایداری منابع و مؤلفه‌های مرتبط با توسعه پایدار.
- فناوری: بررسی ظرفیت‌های فناورانه، توسعه نوآوری، دسترسی به فناوری و نقش آن در افزایش بهره‌وری و ارتقای کیفیت.
- آموزش: ارزیابی وضعیت آموزش، توسعه سرمایه انسانی، سطح دانش و مهارت‌ها و نقش آن‌ها در ارتقای توانمندی‌های فردی و اجتماعی.
ترکیب این شش بُعد، امکان بررسی جامع‌تری از وضعیت کیفیت کشورها را فراهم می‌کند و نشان می‌دهد که دستیابی به کیفیت مطلوب، حاصل عملکرد هماهنگ مجموعه‌ای از عوامل اقتصادی، اجتماعی، انسانی، فناورانه و زیست‌محیطی است.
کیفیت در عصر تحول دیجیتال؛ حرکت به سوی Quality 4.0
مدیر تضمین کیفیت و ارزیابی عملکرد ISQI در بخش دیگری از سخنان خود، با تأکید بر ضرورت بازنگری در مفهوم کیفیت متناسب با تحولات جهانی اظهار کرد: «کیفیت، مسئولیت محدود به یک واحد سازمانی یا گروه خاص نیست، بلکه نگرش و تعهد مشترک همه ماست. تحقق کیفیت پایدار مستلزم مشارکت همه بخش‌ها و نهادینه‌شدن فرهنگ کیفیت در سطوح مختلف سازمان و جامعه است.»
او با اشاره به تحولات مدیریت کیفیت در عصر فناوری‌های نوین و شکل‌گیری رویکرد Quality 4.0 افزود: «در این رویکرد، مدیریت کیفیت با فناوری‌های نوین، هوش مصنوعی، تحلیل داده‌ها،
هوشمندسازی فرایندها و تصمیم‌گیری مبتنی بر داده پیوند می‌خورد تا سازمان‌ها بتوانند با دقت، سرعت و اثربخشی بیشتری عمل کنند و برای مواجهه با نیازها و انتظارات آینده آمادگی داشته باشند.»
نقاش همچنین خاطرنشان کرد: «فناوری به‌تنهایی تضمین‌کننده کیفیت نیست؛ بلکه سرمایه انسانی توانمند، فرهنگ سازمانی مناسب، رهبری اثربخش و تعهد به بهبود مستمر، از عوامل تعیین‌کننده در تحقق و پایداری کیفیت هستند.»
گامی فراتر از مأموریت‌های متداول بازرسی و ارزیابی
رونمایی از اطلس کیفیت را می‌توان نمونه‌ای از رویکرد توسعه‌محور شرکت بازرسی کیفیت و استاندارد ایران به مأموریت‌های خود و گامی فراتر از فعالیت‌های متداول بازرسی و ارزیابی دانست. این اقدام در راستای ایفای مسئولیت اجتماعی ISQI و با تکیه بر دانش، تجربه و سوابق تخصصی این شرکت در حوزه کیفیت شکل گرفته است.
ارزش اصلی این اطلس در تبدیل مفهومی گسترده و چندوجهی به مجموعه‌ای از شاخص‌های قابل سنجش و مقایسه نهفته است؛ به‌گونه‌ای که با فراهم‌کردن امکان تحلیل وضعیت موجود، شناسایی فاصله‌ها و تعیین اولویت‌های بهبود، می‌تواند به تقویت رویکرد علمی و داده‌محور در تصمیم‌گیری‌ها کمک کند.
از این منظر، اطلس کیفیت می‌تواند به‌عنوان مرجعی مطالعاتی و تحلیلی برای مدیران، سیاست‌گذاران، پژوهشگران، فعالان اقتصادی و سایر علاقه‌مندان حوزه کیفیت مورد استفاده قرار گیرد و زمینه‌ساز شکل‌گیری گفت‌وگوهای تخصصی و تصمیم‌گیری‌های اثربخش‌تر در مسیر توسعه کشور باشد.
این دستاورد، علاوه بر آنکه گامی در جهت توسعه دانش و ادبیات تخصصی کیفیت در کشور به شمار می‌رود، بیانگر تلاش ISQI برای به‌اشتراک‌گذاری دانش، تجربه و ظرفیت‌های تخصصی خود در راستای ارتقای کیفیت در سطح ملی و بین‌المللی است؛ اقدامی که نشان می‌دهد نقش‌آفرینی در حوزه کیفیت می‌تواند فراتر از ارائه خدمات بازرسی و ارزیابی، در مسیر تولید دانش، آگاهی‌بخشی و کمک به توسعه جامعه نیز امتداد یابد.
گفتنی است «اطلس کیفیت» هم‌زمان با روز ملی کیفیت رونمایی شده و علاقه‌مندان می‌توانند برای مشاهده و بهره‌مندی از اطلاعات و نتایج آن به وب‌سایت رسمی شرکت بازرسی کیفیت و استاندارد ایران مراجعه کنند. همچنین دسترسی به این اثر از طریق QR Code اختصاصی اطلس فراهم شده است.
