در بازرسیهای غیرمخرب، همیشه پیدا کردن عیب بهتنهایی کافی نیست. در پروژههای صنعتی مهم است که بتوانیم محل عیب را دقیق مشخص کنیم، نتیجه بازرسی را ثبت کنیم و در صورت نیاز، آن را در آینده دوباره بررسی و با نتایج قبلی مقایسه کنیم. Eddy Current Array یا ECA یکی از فناوریهایی است که دقیقاً در همین مسیر توسعه پیدا کرده است.
ECA چیست؟
ECA در واقع نسل پیشرفتهتر آزمون جریان گردابی (Eddy Current Testing) است. در روش معمول Eddy Current، یک یا چند کویل سطح قطعه را اسکن میکنند؛ اما در ECA تعداد زیادی سنسور در کنار هم داخل یک Probe قرار گرفتهاند.
این آرایه باعث میشود دستگاه بتواند در یک حرکت، بخش بزرگتری از سطح را بررسی کند و اطلاعات مربوط به نقاط مختلف را بهصورت همزمان یا با یک توالی مشخص ثبت کند.
به زبان ساده، اگر در روش معمول یک سنسور مثل یک «چشم» عمل کند، در ECA چندین چشم در کنار هم قرار گرفتهاند و سطح بیشتری را همزمان میبینند.
ECA چگونه عیب را پیدا میکند؟
اساس کار ECA همان اصول Eddy Current است. جریان متناوب داخل کویلها یک میدان مغناطیسی ایجاد میکند. این میدان در قطعهای که رسانای الکتریکی است، جریانهای گردابی ایجاد میکند.
اگر در مسیر این جریانها ترک، خوردگی، حفره یا تغییر دیگری در ساختار قطعه وجود داشته باشد، الگوی جریان گردابی تغییر میکند. دستگاه این تغییر را دریافت و پردازش میکند.
به همین دلیل ECA برای شناسایی ترکها و ناپیوستگیهای سطحی و نزدیک به سطح بسیار مناسب است.
مهمترین مزیت ECA چیست؟
یکی از مهمترین مزایای ECA نسبت به Eddy Current معمولی، سرعت و پوشش بیشتر است. بهجای اینکه یک Probe کوچک بارها روی سطح حرکت کند، آرایهای از سنسورها میتواند سطح وسیعتری را در یک Scan پوشش دهد.
مزیت مهم دیگر، ثبت دیجیتال نتایج است. با استفاده از Encoder و نرمافزار، اطلاعات بازرسی همراه با موقعیت Probe ذخیره میشود و میتوان نتیجه را به شکل یک تصویر، معمولاً C-Scan، مشاهده کرد.
این قابلیت در بازرسیهای صنعتی بسیار ارزشمند است؛ چون در صورت نیاز میتوان اطلاعات بازرسی را دوباره بررسی کرد یا در بازرسیهای دورهای، نتایج جدید را با دادههای قبلی مقایسه کرد.
کاربردهای ECA
ECA امروزه در حوزههای مختلفی استفاده میشود، از جمله:
- بازرسی جوش و HAZ
- بازرسی خطوط لوله
- شناسایی ترکهای سطحی و نزدیک به سطح
- بازرسی تجهیزات و قطعات صنعتی
- بررسی خوردگی و Material Loss در برخی کاربردها
- بازرسی تیوبها و تجهیزات مبدلهای حرارتی
- بازرسی سازهها و قطعاتی که دسترسی به آنها دشوار است
در بازرسی جوش، ECA میتواند برای شناسایی ترکهایی مانند ترکهای موجود در Weld Toe، Weld Cap و HAZ بسیار مفید باشد. استانداردهایی مانند ASTM E3052 نیز بهطور مشخص استفاده از Eddy Current Array برای بررسی جوشهای فولاد کربنی را پوشش میدهند.
جمعبندی
ECA را میتوان یکی از گامهای مهم در حرکت NDT به سمت بازرسی سریعتر و دیجیتالتر دانست. ترکیب چندین سنسور در یک Probe، امکان اسکن سریعتر، ثبت موقعیت، ایجاد C-Scan و ذخیره دادههای بازرسی را فراهم میکند.
بههمین دلیل، ECA بهخصوص در پروژههایی که سرعت بازرسی، قابلیت ردیابی و امکان مقایسه نتایج اهمیت دارد، میتواند یک گزینه بسیار کاربردی باشد.
البته انتخاب ECA باید همیشه براساس نوع عیب، جنس و هندسه قطعه، شرایط سطح و الزامات استاندارد یا پروژه انجام شود و نباید صرفاً به دلیل جدیدتر بودن فناوری، آن را جایگزین روشهای متداول NDT کرد.
نویسنده: محمد غلامی – مدیر فنی بازرسی جرثقیل
منابع
- ISO 15549:2019 – Non-destructive testing — Eddy current testing — General principles
- ISO 15548-1:2026 – Equipment for eddy current examination
- ASTM E2884-22 – Eddy Current Testing Using Conformable Sensor Arrays
